İstirdat Davası 2026 (Nedir, Zamanaşımı ve Şartları)

İstirdat davası, borçlu olmadığı halde icra takibi sonucunda cebri icra tehdidi altında ödeme yapmak zorunda kalan kişinin, ödediği paranın iadesini talep ettiği özel bir dava türüdür. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenen bu dava, ödeme tarihinden itibaren 1 yıllık hak düşürücü süre içinde açılmalıdır. İstirdat davası, haksız ödemelerin geri alınmasını sağlayan kritik bir hukuki koruma mekanizmasıdır.

İstirdat Davası Özet Tablosu 2026

İstirdat Davası Ne Demek? İstirdat Ne Anlama Gelir?

İstirdat Davası Ne Demek? İstirdat Ne Anlama Gelir?

İstirdat kelimesi Arapça kökenli olup “geri alma, geri isteme, bir yeri yeniden ele geçirme, kurtarma” anlamlarına gelmektedir. Hukuki terminolojide istirdat davası (geri alma davası), borçlu olmadığı halde icra takibi sonucunda cebri icra tehdidi (haciz baskısı) altında ödeme yapmak zorunda kalan kişinin, ödediği paranın iadesini talep ettiği özel bir eda davasıdır.

İstirdat Davasının Hukuki Amacı

İstirdat davasının temel amacı, gerçekte borçlu olmadığı halde icra takibi nedeniyle ödeme yapmak zorunda kalan kişinin maddi hak kaybını önlemektir. Bu dava sayesinde haksız yere yapılan ödemeler, harç ve masraflarıyla birlikte geri alınabilmektedir. Dava, TBK’daki sebepsiz zenginleşme ilkesiyle doğrudan ilişkilidir ancak İİK’daki özel düzenleme nedeniyle ayrı şartlara tabidir.

İstirdat Davası Şartları

İstirdat davası açabilmek için belirli şartların bir arada bulunması gerekmektedir. Bu şartlar İİK m.72’de düzenlenmiş olup, herhangi birinin eksikliği davanın reddine sebep olur:

İstirdat Davası Açılamayacak Haller

• Ödeme emrine itiraz süresi içinde yapılan ödemeler (icra tehdidi oluşmamış)
• İcra takibi başlamadan önce yapılan ödemeler
• Zamanaşımına uğramış bir borcun ödenmesi (eksik borç)
• Ahlaki bir görevin yerine getirilmesi için yapılan ödemeler
• Gerçekte borçlu olunan tutarın ödenmesi
• 1 yıllık hak düşürücü sürenin geçmesi

İstirdat Davası Hak Düşürücü Süre ve Zamanaşımı

İstirdat Davası Hak Düşürücü Süre ve Zamanaşımı

İstirdat Davası için Zamanaşımı Ne Zaman Başlar?

İstirdat davasında zamanaşımı süresi değil, hak düşürücü süre uygulanır. Bu süre ödeme tarihinden itibaren 1 yıldır (İİK m.72/7). Sürenin başlangıcı şu şekilde belirlenir:

Hak Düşürücü Sürenin Özellikleri

• 1 yıllık süre hak düşürücü süre olup zamanaşımı süresi değildir
• Mahkeme tarafından re’sen (kendiliğinden) dikkate alınır
• Taraflarca ileri sürülmese bile mahkeme bu süreyi araştırır
• Süre geçtikten sonra dava açılamaz, hak tamamen düşer
• 1 yıllık süre geçirilirse sebepsiz zenginleşme davası açılabilir (TBK m.77 vd.)

İstirdat Davasını Kimler Açabilir?

İstirdat davası açabilecek kişiler (davacı sıfatına sahip olanlar) şunlardır:

İstirdat Davasını 3. Kişi Açabilir mi?

Evet, borç hakkında takip yapılan kişi adına ödeme yapmış olan 3. kişi de istirdat davası açabilir. Bu durumda 3. kişi, kendi adına davacı sıfatıyla dava açar ve ödediği paranın iadesini talep eder. Önemli olan ödemenin icra tehdidi altında ve borçlu adına yapılmış olmasıdır.

Davayı Açan Kişiye Ne Denir?

Davacı, davayı açan taraftır. İstirdat davasında davacı, borçlu olmadığı halde ödeme yapmak zorunda kalan kişidir. Karşı taraf (alacaklı) ise davalı olarak adlandırılır.

İstirdat Davası Nasıl Açılır?

1. Arabuluculuk Kontrolü: Ticari veya iş uyuşmazlıklarında önce arabulucuya başvurulmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa son tutanak alınır.
2. Görevli Mahkemenin Belirlenmesi: Uyuşmazlığın niteliğine göre görevli mahkeme tespit edilir (Asliye Hukuk, Ticaret, İş veya Tüketici Mahkemesi).
3. Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi: İcra takibinin yapıldığı yer veya davalının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.
4. Dava Dilekçesinin Hazırlanması: Dilekçede; taraflar, icra takip bilgileri, ödeme tarihi ve tutarı, borçlu olunmadığına dair iddialar ve deliller belirtilir.
5. Harç ve Masrafların Yatırılması: Dava değerine göre nispi harç ve gider avansı yatırılır.
6. Davanın Açılması: Dilekçe ve ekler mahkemeye sunularak dava açılır.

İstirdat Davası Dilekçe Örneği İçeriği

İstirdat Davası Görevli Mahkeme

İstirdat davasında görevli mahkeme konusunda özel bir düzenleme bulunmadığından, taraflar arasındaki hukuki ilişkinin türüne göre genel mahkemeler görevlidir:

İstirdat Davası Yetkili Mahkeme

İİK m.72’ye göre istirdat davası için yetkili mahkeme seçimlik olarak belirlenmiştir:

• İcra takibinin yapıldığı yer mahkemesi (icra dairesinin bulunduğu yer)
• Davalının (alacaklının) yerleşim yeri mahkemesi

Davacı bu iki mahkemeden dilediğini seçebilir.

İstirdat Davasında Arabuluculuk Zorunlu mu?

İstirdat Davasında Arabuluculuk Zorunlu mu?

İstirdat davası için arabuluculuk zorunluluğu, uyuşmazlığın niteliğine göre değişmektedir. İİK’da özel bir düzenleme bulunmamakla birlikte, diğer kanunlardaki zorunlu arabuluculuk hükümleri uygulanır:

2025 Yılı Arabuluculuk Ücreti Ne Kadar?

Arabuluculuk ücretleri, Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi’ne göre belirlenir. Ücret, uyuşmazlık konusu değere göre değişmekte olup, anlaşma sağlanması halinde taraflar ücreti eşit paylaşır. Anlaşma sağlanamazsa ilk iki saat ücretsiz olup, devamı için saatlik ücret uygulanır.

Arabulucuda Anlaşma Olursa Ne Olur?

Arabuluculuk sürecinde taraflar anlaşırsa:

• Anlaşma belgesi düzenlenir ve taraflarca imzalanır
• Bu belge ilam niteliğinde belgedir ve icra edilebilir
• Anlaşma sonucu dava açılmasına gerek kalmaz
• Anlaşmaya uyulmazsa doğrudan icraya konulabilir

Menfi Tespit ve İstirdat Davası İlişkisi

Menfi tespit davası ve istirdat davası birbirleriyle yakından ilişkili olup her ikisi de İİK m.72’de düzenlenmiştir. Temel farkları şöyledir:

Menfi Tespit Davasının İstirdat Davasına Dönüşmesi

Borçlu menfi tespit davası açmış ancak ihtiyati tedbir kararı almamış veya tedbir kaldırılmış ve dava devam ederken borcu ödemişse, menfi tespit davası kendiliğinden istirdat davasına dönüşür (İİK m.72/6). Bu durumda:

• Mahkeme, borçlunun talebine gerek olmaksızın davaya istirdat davası olarak devam eder
• Borcun kısmen ödenmesi halinde, ödenen kısım için istirdat, kalan kısım için menfi tespit olarak devam edilir
• Menfi tespitten dönüşen istirdat davasında verilen kabul kararı kesinleşmeden icraya konulamaz

Sebepsiz Zenginleşmeye Dayalı İstirdat Davası

İstirdat Davası Yerine Sebepsiz Zenginleşme Davası Açılabilir mi?

Evet, 1 yıllık hak düşürücü süreyi kaçıran borçlu, Türk Borçlar Kanunu’nun 77 vd. maddelerine göre sebepsiz zenginleşme davası açabilir. Ancak bu iki dava arasında önemli farklar vardır:

İstirdat Davası Takibi Durdurur mu?

Hayır, istirdat davasının açılması icra takibini durdurmaz. Çünkü istirdat davası, borç ödendikten sonra açılır ve bu aşamada icra takibi zaten sona ermiştir veya sonuçlanmıştır.

İcra takibini durdurmak istiyorsanız, ödeme yapmadan önce menfi tespit davası açmalı ve ihtiyati tedbir kararı almalısınız. İhtiyati tedbir kararı ile:

• Takipten önce açılan menfi tespit davasında: Takibin durdurulması talep edilebilir (alacağın %15’i teminat)
• Takipten sonra açılan menfi tespit davasında: İcra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi talep edilebilir

İstirdat Davasında Tanık Dinlenir mi?

İstirdat Davasında Tanık Dinlenir mi?

Evet, istirdat davasında genel ispat kuralları geçerli olduğundan tanık delili kullanılabilir. Mahkeme delil serbestisi çerçevesinde her türlü kanıtı değerlendirebilir. Ancak bazı sınırlamalar mevcuttur:

• Senede karşı ancak senetle ispat yapılabilir (HMK m.200-201)
• Alacağın senede dayanması halinde genel olarak senede karşı senetle ispat kuralı geçerlidir
• HMK m.203’teki istisnai hallerde (akrabalar arası işlemler, muvazaa iddiaları vb.) tanık dinlenebilir
• Üçüncü kişilerin muvazaa iddialarında tanık delili serbesttir

Hakim Tüm Tanıkları Dinlemek Zorunda mı?

Hakim, davanın aydınlatılması için gerekli gördüğü tanıkları dinler. Ancak hakimin bu konuda takdir yetkisi bulunmaktadır:

• Davayı gereksiz yere uzatacak tanıkları dinlemekten kaçınabilir
• Konuyla ilgisiz tanıkları reddetebilir
• İspata yaramayacak tanıkları dinlemeyebilir
• Yeterli delil toplandığında yeni tanık dinlemeyebilir

İstirdat Davası Basit Yargılama mı?

İstirdat davası HMK’nın genel hükümlerine göre görülür. Basit yargılama usulü uygulanmaz, yazılı yargılama usulü geçerlidir.

Kişi Avukatsız Dava Açabilir mi?

Evet, Türk hukukunda avukat tutma zorunluluğu bulunmadığından kişi avukatsız da dava açabilir. Ancak istirdat davası teknik detaylar içerdiğinden, hak kaybı yaşanmaması için uzman bir avukattan hukuki destek alınması şiddetle tavsiye edilir.

İstirdat Davasında Kesinleşme Aranır mı?

Kesinleşme durumu, istirdat davasının türüne göre farklılık gösterir:

İstirdat Davasında Kötüniyet Tazminatı İstenebilir mi?

Doğrudan açılan istirdat davasında kanunda özel bir tazminat düzenlemesi bulunmamaktadır. Ancak menfi tespit davasından dönüşen istirdat davasında İİK m.72/5 gereği kötüniyet tazminatı talep edilebilir.

Kötüniyet: Alacaklının alacağının bulunmadığını bildiği veya bilmesi gereken bir durumda icra takibine girişmesi halinde kötüniyet kabul edilir. Sadece haksızlık yetmez, ayrıca kötüniyet de aranır.

İmzaya İtiraz Edilirse Ne Olur?

Kambiyo senedindeki (çek, senet) imzanın sahte olduğu iddia ediliyorsa:

1. Borçlu, icra mahkemesinde imzaya itiraz edebilir (İİK m.170)
2. İtiraz kabul edilirse icra takibi iptal edilir
3. İtiraz reddedilirse takip kesinleşir
4. Borçlu, imza incelemesi için adli bilirkişi raporu talep edebilir
5. İmzanın sahte olduğu ispat edilirse, ödeme yapıldıysa istirdat davası açılabilir

İmzası sahte olan bir senede dayanılarak ödeme yapmak zorunda kalan kişi, ödeme tarihinden itibaren 1 yıl içinde istirdat davası açarak ödediği paranın iadesini talep edebilir.

İstirdat Davası Masrafları

İstirdat davası açarken ödenmesi gereken masraflar şunlardır:

Dava kabul edilirse: Bu masraflar ve yargılama giderleri karşı tarafa (davalıya) yükletilir. Ayrıca ödenen para harç ve masraflarıyla birlikte iade edilir.

Dava reddedilirse: Davacı sadece yargılama giderlerini öder.

İstirdat Davası Kaç Yıl Sürer?

İstirdat Davası Kaç Yıl Sürer?

İstirdat davası süresi, mahkemenin iş yükü, delil durumu ve dosyanın karmaşıklığına göre değişir:

• İlk derece mahkemesi: Ortalama 1-2 yıl
• İstinaf aşaması: 6 ay – 1 yıl
• Temyiz aşaması: 1-2 yıl
• Toplam süre: Tüm aşamalar dahil 3-4 yıl sürebilir

Süre, delillerin hazır olması, tanık sayısı, bilirkişi ihtiyacı gibi faktörlere göre değişkenlik gösterir.

İcra Borcu ve Zamanaşımı

Ödenmeyen Borç Kaç Yılda Silinir?

Ödenmeyen borçlar için zamanaşımı süresi, borcun türüne göre değişir:

İcra Borcu 5 Yıl Ödenmezse Ne Olur?

İcra takibinde zamanaşımı, takip işlemleriyle kesilir. Her işlemde süre yeniden başlar. 5 yıl boyunca hiçbir işlem yapılmazsa ve borcun türüne göre zamanaşımı süresi dolmuşsa, borçlu zamanaşımı itirazında bulunabilir. Ancak alacaklı düzenli takip yapıyorsa borç kolay kolay zamanaşımına uğramaz.

Ödenmeyen İcra Borcu Ne Zaman Silinir?

İcra takibinde borç, zamanaşımı süresinin dolması ve borçlunun itirazı ile “silinir”. Ancak her icra işlemi (haciz, satış talebi vb.) zamanaşımını keser. İcra dosyası derdest olduğu sürece zamanaşımı işlemez (Yargıtay içtihadı).

Banka Olan Borcu 5 Yıl Ödenmezse Ne Olur?

Banka borçları (kredi, kredi kartı) için genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. 5 yıl ödenmemesi borcu silmez. Banka takip yapmamış ve 10 yıl geçmişse zamanaşımı itirazı ileri sürülebilir.

Borcunu Ödemeyen Kişi Nereye Şikayet Edilir?

Alacaklı, borcunu ödemeyen kişiye karşı şu yollara başvurabilir:

1. İcra Dairesi: İlamsız veya ilamlı icra takibi başlatılır
2. Mahkeme: Alacak davası açılarak ilam alınır
3. Arabuluculuk: Zorunlu veya ihtiyari arabuluculuk yoluna başvurulur
4. Savcılık: Karşılıksız çek, dolandırıcılık gibi suç unsuru varsa şikayet edilir

Bankalara Borcum Var Üzerimde Mal Yok Ne Olur?

Üzerinizde haciz edilebilir mal bulunmasa bile:

• Maaşınızın 1/4’üne haciz konulabilir (asgari ücret altı haczedilemez)
• Banka hesaplarınıza bloke konulabilir
• Gelecekte edindiğiniz mallara haciz konulabilir
• 10 yıllık zamanaşımı süresi içinde takip devam edebilir
• İcra dosyası açık kaldıkça kredi notu olumsuz etkilenir
• Aciz vesikası düzenlenerek dosya bekletilir

Kaç Yıl Geriye Dönük Dava Açılabilir?

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)