İşsizlik maaşı, sigortalı bir işte çalışırken kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalan bireylere, belirli şartlar çerçevesinde geçici bir süre için ödenen bir sosyal güvenlik hakkıdır. Bu ödeme, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu kapsamında düzenlenmiş olup, Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) tarafından yürütülür. Bu ödenek, işsiz kalan kişilerin temel ihtiyaçlarını karşılayabilmelerine yardımcı olurken aynı zamanda yeni bir iş arama sürecinde ekonomik baskıyı azaltmayı hedefler.

İşsizlik Maaşı Nedir ve Nasıl Alınır?

İşsizlik maaşı (işsizlik ödeneği); kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalan sigortalı çalışanlara, belirli şartlar altında devlet tarafından sağlanan geçici bir gelir desteğidir. İşsizlik ödeneğinden yararlanabilmek için sigortalılık süresi, prim ödeme gün sayısı ve işten ayrılma nedeni gibi belirli şartların sağlanması gerekmektedir.  Ödemeler İŞKUR aracılığıyla yapılır ve işsizlik sigortası fonundan karşılanır. Türkiye’de işsizlik maaşı, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu kapsamında düzenlenmiştir.

İşsizlik sigortası; Bir iş yerinde çalışırken; çalışma istek, yetenek, sağlık ve yeterliliğinde olmasına rağmen, herhangi bir kasıt ve kusuru olmaksızın işini kaybeden sigortalılara işsiz kalmaları durumunda belirli bir süre boyunca maddi destek sağlayan zorunlu bir sosyal güvenlik sistemidir. İşsizlik sigortasının amacı, işini kaybeden bireylerin gelir kaybını kısmen telafi etmek, yeni bir iş buluncaya kadar ekonomik güvence sağlamak ve iş gücü piyasasında sosyal dengeyi korumaktır.

İşsizlik Maaşı Almanın Şartları Nelerdir?

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nda belirtilen şartların tamamını karşılayan kişiler işsizlik ödeneğine başvuru yapabilirler. Bu kapsamda;

İşsizlik maaşı alabilmek için öncelikle işçinin kendi isteği ve kusuru dışında işsiz kalmış olması gerekir. Bu durum, iş sözleşmesinin işveren tarafından haksız bir şekilde feshedilmesi ya da işçinin haklı bir nedenle sözleşmeyi sona erdirmesi halinde gerçekleşir. Buna karşılık, istifa eden çalışanlar kural olarak işsizlik ödeneğinden yararlanamaz.

Bir diğer önemli koşul ise sigortalı olarak belirli bir süre çalışmış olmaktır. İşten ayrılmadan önceki son 120 gün boyunca kesintisiz şekilde hizmet akdine tabi çalışılmış olması gerekir. Ayrıca, son üç yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödenmiş olmalıdır. Prim gün sayısı, işsizlik maaşından yararlanılacak sürenin uzunluğunu da doğrudan belirler.

İşten ayrılan sigortalının, ayrılış tarihinden itibaren 30 gün içinde Türkiye İş Kurumu’na işsizlik maaşı başvurusunda bulunması gerekir. Bu süre aşıldığında, gecikilen günler toplam hak sahipliği süresinden düşülür.

Son olarak, işsizlik ödeneği talep eden kişinin çalışmaya hazır durumda olması ve aktif bir işte çalışmıyor olması şarttır. Emekli aylığı almaya başlayan veya yeniden sigortalı bir işe giren kişilerin ödeneği kesilir. Tüm bu koşullar birlikte sağlandığında, sigortalılar prim gün sayılarına göre belirlenen sürelerde işsizlik maaşından yararlanabilir

 Son 120 Günde Kesinti Oluşturmayacak Durumlar Nelerdir?

İşsizlik ödeneğinden yararlanabilmek için aranan son 120 gün kesintisiz çalışma şartı, mutlak anlamda fiilen çalışmayı ifade etmemektedir. Mevzuata göre, hizmet akdinin devam ettiği ancak fiili çalışmanın çeşitli nedenlerle geçici olarak durduğu bazı haller kesinti olarak kabul edilmez. Bu kapsamda;

  1. Hastalık izni (raporlu olunan süre),
  2. Ücretsiz izin,
  3. Annelik izni,
  4. Kısa çalışma ödeneği alınan dönemler,
  5. Grev ve lokavt sebebi ile çalışılamayan süreler,
  6. Genel hayatı etkileyen olaylarda (doğal afet, salgın vb.),
  7. Disiplin cezası sonucu verilen geçici uzaklaştırmalar,
  8. Kısmi istihdam gibi durumlar sayılabilir.

İşsizlik Maaşı Ödeneğinin Miktarı ve Süresi Ne Kadardır?

Günlük işsizlik ödeneği, 4447 sayılı Kanunu md. 50/1′ e göre ” sigortalının son dört aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının yüzde kırkı” olarak belirlenmiştir. 4857 sayılı İş Kanununun 39. maddesinde ise “16 yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin brüt tutarının yüzde seksenini geçemeyeceği” hüküm altına alınmıştır. Buna göre günlük işsizlik ödeneği, sigortalının son dört aylık prime esas kazançları ortalamasının yüzde kırkı olarak belirlenir. Ancak hesaplanan işsizlik ödeneği tutarı, asgari ücretin brüt tutarının yüzde seksenini geçememektedir.

İşsizlik ödeneğinin süresi ise, sigortalının son üç yıl içinde ödediği işsizlik sigortası primi gün sayısına bağlıdır. Buna göre;
• 600 gün prim ödeyenler 180 gün,
• 900 gün prim ödeyenler 240 gün,
• 1080 gün prim ödeyenler ise 300 gün süreyle işsizlik maaşı alabilir.

İşsizlik ödeneği, başvurunun kabul edilmesini takip eden ayın sonuna kadar ödenmeye başlanmakta ve her ay düzenli olarak hak sahibinin adına yatırılmaktadır. Ödemeler aylık olarak yapılmakta olup, hak sahiplerinin iş almaya hazır olduklarını sürdürmeleri ve mevzuatta öngörülen yükümlülüklere uymaları gerekmektedir.

İşsizlik Maaşı Ödeneğinin Kesilmesi Sebepleri Nelerdir?

  • İşsizlik ödeneği aldığı sürede gelir getirici bir işte çalıştığı veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı aldığı tespit edilen kişinin işsizlik maaşı kesilir.
  • İşsizlik maaşı alırken, kurumca teklif edilen mesleklerine uygun ve ikamet edilen yerin belediye mücavir alanı sınırları içinde bir işi haklı bir nedene dayanmaksızın reddeden, sigortalı işsizlerin işsizlik maaşları kesilir.
  • Kurum tarafından önerilen meslek geliştirme, edindirme ve yetiştirme eğitimini haklı bir nedene dayanmaksızın reddeden ve ya kabul edip devam etmeyen sigortalı işsizin aylığı Türkiye İş Kurumu tarafından kesilir.

İşsizlik Ödeneği Hakkında Genel Bilgiler

  • İşsizlik ödeneği, damga vergisi hariç başka bir vergi kesintisine uğramaz.
  • İşsizlik maaşı, nafaka borçları hariç haciz ve ya başkasına devir edilemez.
  • Sigortalının kusurundan kaynaklandığı belirlenen fazla ödemeler yasal faizi ile birlikte geri alınır . Ancak ölen sigortalı işsizlere ait fazla ödemeler geri alınmaz.
  • Kişi, işsizlik maaşı süresi bitmeden bir işe girerse ve işsizlik sigortası ödeneğinden yararlanmak için bu Kanunun öngördüğü şartları yerine getiremeden tekrar işsiz kalırsa, daha önce hak ettiği işsizlik ödeneği süresini doldurana kadar ödenekten faydalanabilir.
  • Sigortalı işsizin, hastalık ve analık sigortalarına ait primleri Fon tarafından işsizlik ödeneğinin ödendiği sürece ilk altı ay için 2/3 oranında, izleyen aylarda tam olarak Sosyal Sigortalar Kurumuna ve ilgili sandıklara aktarılır. Bu primler, sigorta primlerinin hesabında esas alınan alt kazanç sınırı üzerinden hesaplanır.

İşsizlik Ödeneği İle SGK Çıkış Kodları Arasındaki Bağlantı

SGK çıkış kodları, işçinin işten neden çıktığını gösteren ve işsizlik maaşı alabilmesi için önemli olan bir unsurdur. Çünkü bir işçinin, işsizlik ödeneğinden yararlanması için kendi isteği ve kusuru dışında işten çıkmış olması gerekir. Bu kodlar, işten ayrılışın hukuki sebebini ortaya koyar ve işçinin birçok hakkının (özellikle işsizlik maaşı) belirlenmesinde doğrudan etkili olur.

Çıkış Kodu                                          Açıklama                                                                                                         İşsizlik Maaşı Ödeneği
03                   Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi (istifa)                                                                Alınamaz
04                   Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep olmaksızın feshi                           Alınabilir
05                   Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi                                                                                              Alınabilir

08                   Emeklilik (yaşlılık) veya toptan ödeme nedeniyle                                                                                 Alınamaz
09                   Malulen emeklilik                                                                                                                                         Alınamaz
10                   Ölüm                                                                                                                                                                Alınmaz
11                    İş kazası sonucu ölüm                                                                                                                                  Alınamaz
15                   Toplu işçi çıkarma                                                                                                                                         Alınabilir
16                   Sözleşme sona ermeden sigortalının aynı işverene ait başka işyerine nakli                                     Alınamaz
17                   İşyerinin kapanması                                                                                                                                     Alınabilir
18                   İşin sona ermesi                                                                                                                                            Alınabilir
19                   Mevsim bitimi                                                                                                                                                Alınabilir
21                   Statü değişikliği                                                                                                                                             Alınamaz
25                   İşçi tarafından haklı nedenle fesih                                                                                                            Alınabilir
28                  İşveren tarafından sağlık nedeni ile fesih                                                                                                 Alınabilir
29                  İşveren tarafından işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeni ile fesih             Alınamaz
34                  İş yeri devri, birleştirmesi ve ya tür değişikliği                                                                                        Alınamaz

Çıkış Kodlarının Hatalı Bildirilmesinin Sonuçları Nelerdir?

  • İşsizlik ödeneğinden yararlanabilmek için işten çıkış kodunu doğru bildirmek çok önemlidir. SGK çıkış kodlarının yanlış veya gerçeğe aykırı şekilde bildirilmesi, işçi açısından ciddi hak kayıplarına, işveren açısından ise idari ve hukuki yaptırımlara yol açabilir.
    Örneğin; işçi; haklı nedenle işten fesih eder ama işveren bunu kabul etmez ve istifa kodu ile bildirirse, işçi işsizlik maaşından yararlanamayacaktır. Böyle bir durumda İŞKUR, işsizlik maaşı başvurularında öncelikle SGK çıkış kodunu esas alır. Bu durum da işçinin hak kaybına uğramasına sebebiyet verecektir.
  • İşveren tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) gerçeğe aykırı ya da hatalı biçimde bildirilen işten çıkış kodu; işçinin işsizlik maaşından yararlanamamasına, kıdem ve ihbar tazminatı haklarının zedelenmesine veya iş arama sürecinde olumsuz bir sicil algısıyla karşılaşmasına yol açabilmektedir.
  • Yanlış çıkış kodu bildirimi, çoğu zaman; zorunlu ara buluculuk, İş mahkemesinde açılan davalar ile sonuçlanmaktadır. Bu durum hem işçi hem de işveren açısından zaman ve maliyet kaybına yol açar.
  • İşten çıkış kodunun hatalı olduğu anlaşıldığında , işverenin, işten ayrılış bildirgesini SGK’ya verdiği tarihten itibaren on gün içinde gerekli düzeltme başvurusunu yapması gerekmektedir. Bu on günlük süre, çıkış kodunun idari yoldan düzeltilmesi açısından oldukça önemlidir.

Konuya İlişkin Yargıtay Kararı

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi- 2017/18380 E. , 2018/18328 K.

“Davacı vekili, uzun yıllar maaşından işsizlik ödeneği kesilen davacının işsiz kalınca 10.06.2013 tarihinde davalı kuruma işsizlik ödeneği için başvurduğunda kendisine işsizlik maaşı bağlandığını, ancak kısa süre sonra 05.06.2013 tarihinde şirket ortaklığının tespit edildiği gerekçesiyle işsizlik maaşının kesildiğini, ancak müvekkilinin söz konusu dönemde şirket ortaklığı kaydının olmadığını, müvekkilinin almakta olduğu işsizlik maaşının haksız ve hukuka aykırı biçimde kesildiğini ileri sürerek, söz konusu işlemin iptalini ve hak kazandığı işsizlik maaşının tahsilini talep etmiştir.”

“Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, hizmet akdine bağlı olarak çalışmakta iken hizmet akdi işsizlik ödeneğine hak kazanacak şekilde sona eren davacının aynı zamanda tacir ve anonim şirketi yönetim kurulu üyesi olmasının işsizlik ödeneği verilmesine engel teşkil etmeyeceği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.”

“Dava, davacının almakta olduğu işsizlik ödeneğinin kesilmesi nedeniyle Kurum işleminin iptali ile işsizlik ödeneğinin tahsiline ilişkin olup, Mahkemece; davanın kabulüne karar verilmiştir.”

İlgili Yazılarımız

  • İşe İade Davası
  • İhbar Tazminatı
  • Kıdem Tazminatı
  • Ücret Alacağı Davası
  • İşverenin İş Sözleşmesini Haklı Fesih Nedenleri
  • İşçi Alacağı Davası
  • Geçerli Nedenle Fesih

Avukatlık Vekalet Ücreti

Avukat vekalet ücreti, hakkınızda yürütülecek işlem ve dava üzerinden belirlenmektedir. Bilindiği üzere her yıl Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanan “Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi” yasalaşarak yürürlüğe girer. Görülen davalarda avukat vekalet ücreti, bu tarifede belirtilen ücretin altında bir tutar olarak belirlenemez, dolayısıyla her zaman sabit ve kesin değildir. Bununla birlikte Baro tarafından belirtilen asgari ücret tarifesinin üzerinde bir avukatlık ücreti belirlenmesi mümkün olabilir.

Bizimle Nasıl İletişime Geçebilirsiniz?

Her türlü avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmetleri hakkında bilgi almak için 0545 588 0258 numarası üzerinden tarafımıza ulaşabilir, her türlü sorunuz için [email protected] adresine mail gönderebilirsiniz. Ücretli danışmanlık veya avukatlık hizmeti almak için tarafımız ile iletişime geçebilirsiniz. (Avukatlık Kanunu uyarınca ücretsiz danışmanlık ve bilgi verme hizmetimiz bulunmamaktadır.)

AV. İREM BİKE DEMİRHAN