Şantaj, bir kimseyi hukuka aykırı bir davranışta bulunmaya zorlamak veya kendisine ya da başkasına haksız menfaat sağlamak amacıyla tehdit edilmesiyle oluşur. Bu suç, mağdur üzerinde baskı kurarak irade özgürlüğünü zedeleyen eylemleri kapsar.
Şantaj Suçu ve Cezası Nedir? (TCK-107)
Şantaj suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 107. maddesinde düzenlenmiş olup kişilerin irade özgürlüğünü ve karar verme serbestisini korumayı amaçlayan suçlar arasında yer almaktadır. Bu suç tipi ile bireylerin hukuka aykırı baskı ve tehdit yoluyla belirli bir davranışa zorlanmaları engellenmek istenmiştir.
Türk Ceza Kanunu’nun 107. maddesi şantaj suçunu iki ayrı fıkra halinde düzenlemiştir:
TCK m.107/1:
“Hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi yapacağından veya yapmayacağından bahisle, bir kimseyi kanuna aykırı veya yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya veya yapmamaya ya da haksız çıkar sağlamaya zorlayan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.”
TCK m.107/2:
“Kendisine veya başkasına yarar sağlamak maksadıyla bir kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek nitelikteki hususların açıklanacağı veya isnat edileceği tehdidinde bulunulması halinde de birinci fıkraya göre cezaya hükmolunur.”
Kanun hükmünden de anlaşılacağı üzere şantaj suçu, failin mağdur üzerinde baskı kurarak onu belirli bir davranışta bulunmaya, bulunmamaya veya haksız bir menfaat sağlamaya zorlamasıyla oluşur. Suçun temel amacı, mağdurun irade özgürlüğünü ortadan kaldırmak veya bu özgürlüğü ciddi şekilde sınırlandırmaktır.
Özellikle teknolojik gelişmeler ve sosyal medya kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte şantaj suçunun işleniş biçimleri çeşitlenmiştir. Kişilere ait özel görüntülerin, yazışmaların veya kişisel bilgilerin yayımlanacağı tehdidiyle menfaat temin edilmeye çalışılması, günümüzde en sık karşılaşılan şantaj yöntemleri arasında yer almaktadır. Bu nedenle şantaj suçu, dijital ortamda işlenmesi halinde de Türk Ceza Kanunu kapsamında aynı şekilde cezai yaptırıma tabi tutulmaktadır.
Şantaj Suçunun Temel Özellikleri Nelerdir?
Haksız çıkar sağlama veya yarar kavramı: Şantaj suçunun temel unsurlarından biri, failin kendisine veya bir başkasına haksız bir yarar sağlamayı amaçlamasıdır. Bu yarar yalnızca ekonomik veya maddi nitelikte olmak zorunda değildir. Yargıtay uygulamalarında da kabul edildiği üzere, “yarar” kavramı geniş yorumlanmakta olup failin veya üçüncü bir kişinin lehine sonuç doğuran her türlü maddi ya da manevi menfaati kapsamaktadır. Bu nedenle para, mal veya ekonomik kazanç elde etme amacı kadar; belirli bir davranışın gerçekleştirilmesini sağlama, kişisel çıkar elde etme veya manevi tatmin sağlama amacı da şantaj suçunun kapsamına girebilmektedir.
Gerçeklik şartı aranmaz: Türk Ceza Kanunu’nun 107/2. maddesinde düzenlenen şantaj suçunda, açıklanacağı veya isnat edileceği belirtilen hususların gerçekte var olması zorunlu değildir. Aynı şekilde failin elinde bu iddiaları destekleyen belge, bilgi veya delillerin bulunması da suçun oluşumu bakımından aranan bir şart değildir. Önemli olan, mağdur üzerinde baskı oluşturmaya elverişli bir tehdidin yöneltilmiş olması ve bu tehdidin mağdura ulaşmasıdır.
Tamamlanma anı: Şantaj suçu, sırf hareket suçu niteliğindedir. Bu nedenle failin yarar sağlaması veya mağdurun talep edilen davranışı yerine getirmesi aranmaz. Çıkar sağlama amacıyla yapılan tehdidin mağdura ulaşmasıyla birlikte suç tamamlanmış olur. Başka bir ifadeyle, tehdidin mağdur üzerinde istenilen sonucu doğurup doğurmaması suçun oluşumunu etkilemez.
Hukuka aykırılık: Şantaj suçunda fail, mağduru baskı altına alarak belirli bir davranışı yapmaya veya yapmamaya zorlamakta ve bu suretle kendisine ya da üçüncü bir kişiye haksız menfaat sağlamayı amaçlamaktadır. Kişinin irade özgürlüğünü ortadan kaldırmaya veya sınırlandırmaya yönelik bu tür davranışlar hukuka aykırı kabul edilmekte ve ceza hukuku yaptırımına bağlanmaktadır. Bu nedenle mağdurun karar verme serbestisini etkileyen ve menfaat teminine yönelik her türlü baskı ve tehdit içeren davranış, somut olayın özelliklerine göre şantaj suçunu oluşturabilmektedir.
Şantaj Suçunun Cezası Nedir?
Şantaj suçunun temel cezası, TCK’nın 107. maddesi uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır. Ancak suçun failine ve niteliğine göre suç miktarı artırılabilir. Örneğin;
Bir eylemin aynı mağdura karşı değişik zamanlarda birden fazla kez işlenmesi (örneğin birden fazla mesaj atılması) durumunda zincirleme suç (TCK 43) hükümleri uygulanarak ceza artırılmaktadır.
Şantaj Suçunun İspatı
Şantaj suçunun ispatı, mağdurun maruz kaldığı; tehdit, baskı ya da zorlama gibi durumların somut delillerle ispat edilmesi ile gerçekleşebilir. Ceza yargılamasında; dijital veriler, iletişim kayıtları, mağdur beyanları suçun ispatında kullanılan temel kaynaklardır.
İletişim Kayıtları: WhatsApp mesajlaşmaları, ses ve video görüntüleri, e- posta kayıtları, sosyal medya mesajları vb.
Mağdur Beyanları: Mağdurun her aşamada tutarlı söylemleri dikkate alınır.
Sanığın İkrarı: Sanığın mahkeme öncesi ya da mahkeme sırasında suçları kabul etmesidir.
Tanıkların Anlatımı: Olayları doğrulayan tanık anlatımları ve duruşma ifadeleri dikkate alınır.
HTS Kayıtları: Arama ve sinyal bilgileri
Yukarıda bahsedilen somut delillerin olmadığı ve sadece mağdurun soyut ifadelerinin olduğu bir durumlarda “şüpheden sanık yararlanır” ilkesi gereği beraat kararı verilmektedir.
Şantaj Suçu Şikâyet Süresi, Zamanaşımı, Görevli Mahkeme
Şantaj suçu, Türk Ceza Kanunu’nda şikâyete bağlı suçlar arasında düzenlenmemiştir. Bu nedenle suçun soruşturulması ve kovuşturulması mağdurun şikâyetine bağlı olmayıp, Cumhuriyet savcılığı tarafından resen yürütülür. Savcılığın suçun işlendiğini herhangi bir şekilde öğrenmesi halinde soruşturma başlatılması mümkündür. Bu sebeple şantaj suçunda belirli bir şikâyet süresi bulunmamaktadır.
Bununla birlikte şantaj suçu bakımından dava zamanaşımı hükümleri uygulanır. Türk Ceza Kanunu’nun 66. maddesi uyarınca, şantaj suçunda öngörülen cezanın üst sınırı dikkate alındığında dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Suçun işlendiği tarihten itibaren başlayan bu süre içerisinde soruşturma veya kovuşturma işlemlerinin tamamlanmaması halinde kamu davası düşer ve fail hakkında ceza yargılaması yapılamaz. Ancak zamanaşımını kesen veya durduran sebeplerin bulunması halinde bu süre kanunda öngörülen esaslar çerçevesinde uzayabilecektir.
Şantaj suçuna ilişkin yargılamalarda görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesidir. Suçun internet, sosyal medya, telefon veya elektronik haberleşme araçları kullanılarak işlenmesi halinde yetkinin belirlenmesinde somut olayın özellikleri ve ceza muhakemesi kuralları dikkate alınır.
Diğer Suçlarla Arasındaki Farklar ve İlişkileri
Tehdit Suçu (TCK 106): Tehdit suçu ile şantaj suçu çoğunlukla karıştırılmaktadır. Buradaki önemli nokta ise “yarar sağlama” kısmıdır. Failin, bir yarar amacı gütmeden sadece korkutmak niyetinde olması tehdit suçu iken; mağdurun şeref ve saygınlığına zarar vereceğini söyleyerek bir menfaat (para, ilişki vb.) talep ediyorsa şantaj suçudur.
“Seni bulursam elimden kimse alamaz” = Tehdit Suçu
“Eğer dediğim parayı göndermezsen bütün fotoğraflarını ailene yayarım” = Şantaj Suçu
Özel Hayatın Gizliliği Suçu (TCK 134): Fail hem görüntüleri yayar hem de bir çıkar sağlama amacı güderse her iki suçtan da ayrı ayrı ceza alır.
Konuya İlişkin Yargıtay Kararları
Yargıtay 12. Ceza Dairesi- 2015/2321 E., 2015/17572 K.
“Oluşa ve dosya kapsamına göre; sanık …, aralarındaki arkadaşlık ilişkisini sona erdirmek istediğini söyleyen mağdur …’e, talep ettiği miktardaki parayı göndermediği takdirde şeref ve saygınlığına zarar verecek nitelikteki görüntülerini yayacağı tehditleriyle şantajda bulunduğu ve arkadaşlık ilişkilerinin devam ettiği dönemde mağdur tarafından kendisine gönderilen mağdura ait çıplak resimleri facebook adlı sosyal paylaşım sitesinde açtığı sahte hesap üzerinden yayımladığı olayda,
Sanık hakkında şantaj suçundan dolayı 1 yıl 6 ay hapis ve 1.000,00 TL adli para cezasına hükmedilmiştir.”
Yargıtay 12. Ceza Dairesi- 2014/7110 E., 2014/23599 K.
“Oluşa ve kabule göre, sanık …’in, aralarındaki arkadaşlık ilişkisini sona erdirmek isteyen mağdur …’ten ayrılmak istemeyip, mağdura, talep ettiği miktardaki parayı göndermediği takdirde çıplak resimlerini ifşa edeceği tehdidiyle şantajda bulunduğu ve arkadaşlık ilişkilerinin devam ettiği dönemde mağdur tarafından kendisine gönderilen mağdurun çıplak resimlerini, mağdurun kardeşi olan tanık …’ın cep telefonuna gönderdiği olayda,
Sanığın, mağdurun kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden ya da malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratacağından bahisle mağduru tehdit ederek veya ona cebir kullanarak mağdurdan para alması söz konusu olmadığından, sanığa isnat edilen şantaj eyleminin TCK’nın 148. maddesinde tanımlanan yağma suçunu oluşturmayacağının anlaşılması ve mağdurun fiziksel mahremiyetine ilişkin görüntülerinin ifşa edilmesi karşısında, yerel mahkemece, sanığın üzerine atılı şantaj ve özel hayatın gizliliğini ihlal suçlarının sübut bulduğuna ve eylemlerin hukuki nitelendirmesine yönelik kabulde bir isabetsizlik görülmemiştir.”
İlgili Yazılarımız
- Israrlı Takip Suçu
- Zimmet Suçu (TCK m.247)
- Cinsel Saldırı Suçu (TCK m.102)
- Göçmen Kaçakçılığı Suçu (TCK m.79)
- Eziyet Suçu(TCK m.96)
- Hırsızlık Suçu (TCK M.141)
- Uyuşturucu Ticareti Suçu (TCK m.188)
Avukat Vekalet Ücreti Ne Kadardır?
Avukat vekalet ücreti, hakkınızda yürütülecek işlem ve dava üzerinden belirlenmektedir. Bilindiği üzere her yıl Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanan “Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi” yasalaşarak yürürlüğe girer. Görülen davalarda avukat vekalet ücreti, bu tarifede belirtilen ücretin altında bir tutar olarak belirlenemez, dolayısıyla her zaman sabit ve kesin değildir. Bununla birlikte Baro tarafından belirtilen asgari ücret tarifesinin üzerinde bir avukatlık ücreti belirlenmesi mümkün olabilir.
Bizimle Nasıl İletişime Geçebilirsiniz?
Her türlü avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmetleri hakkında bilgi almak için 0545 588 0258 numarası üzerinden tarafımıza ulaşabilir, her türlü sorunuz için [email protected] adresine mail gönderebilirsiniz. Ücretli danışmanlık veya avukatlık hizmeti almak için tarafımız ile iletişime geçebilirsiniz. (Avukatlık Kanunu uyarınca ücretsiz danışmanlık ve bilgi verme hizmetimiz bulunmamaktadır.)
AV. İREM BİKE DEMİRHAN
