Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması suçu, velayet hakkı bulunan kişinin rızası dışında çocuğun bulunduğu yerden alınması veya alıkonulmasıyla oluşan bir suçtur. Türk Ceza Kanunu’nun 234. maddesinde düzenlenen bu suç, çocuğun korunmasını amaçlayan önemli hükümler içerir.

Çocuğun Kaçırılması ve Alıkonulması Suçu (TCK 234)

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenen Çocuğun Kaçırılması ve Alıkonulması suçu (TCK m. 234), çocuğun üstün yararını korumayı amaçlayan önemli hükümlerden biridir. Bu madde ile aile düzenini korumak, çocuğun üstün yararını sağlamak ve özellikle velayet davalarının bir “pazarlık aracı” haline gelmesini önlemek amacıyla düzenlenmiştir. Bu madde şu şekildedir:
– Madde 234

(1) Velayet yetkisi elinden alınmış olan ana veya babanın ya da üçüncü derece dahil kan hısmının, on altı yaşını bitirmemiş bir çocuğu veli, vasi veya bakım ve gözetimi altında bulunan kimsenin yanından cebir veya tehdit kullanmaksızın kaçırması veya alıkoyması halinde, üç aydan bir yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(2) Fiil cebir veya tehdit kullanılarak işlenmiş ya da çocuk henüz on iki yaşını bitirmemiş ise ceza bir katı oranında artırılır.
(3) (Ek: 6/12/2006 – 5560/10 md.) Kanunî temsilcisinin bilgisi veya rızası dışında evi terk eden çocuğu, rızasıyla da olsa, ailesini veya yetkili makamları durumdan haberdar etmeksizin yanında tutan kişi, şikâyet üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Bu madde de açıklanmış olduğu üzere, velayet hakkı bulunmayan kişilerin çocuğu bulunduğu yerden izinsiz alması, cebir veya tehditle kaçırması ya da ailesinden habersiz yanında bulundurması gibi durumlar hem çocuğun güvenliğini hem de aile bütünlüğünü koruma altına alır.

Çocuğun Kaçırılması ve Alıkonulması Suçunun Maddi Unsurları Nelerdir?

  • Suçun Konusu: Konusu velayet veya vesayet altında bulunan çocuktur. Suçun mağduru olabilmesi için çocuğun on altı yaşını bitirmemiş olması gerekir. Çocuğun 12 yaşın altında olması ise cezanın artırılarak uygulanmasına neden olur. Ayrıca çocuğun bir velinin, vasinin ya da bakım gözetimi olan kişinin yanından alınması gerekir.
  • Fail: Kanuna göre failler şunlar olabilir:
    -Velayet yetkisi kendisinde olmayan anne ya da baba
    -Üçüncü derece dahil kan hısımları (kardeş, anneanne, büyükbaba, amca, teyze, hala)
    -Ek fıkraya göre ise fail herhangi bir üçüncü kişi olabilir
  • Fiil (Kaçırma ya da Alıkoyma): Suç tanımında yer alan fiiller şunlardır:
  • Kaçırma: Çocuğun bir yerden alınıp başka bir yere götürülmesidir. Bu durum gerçekleşirken cebir veya tehdit kullanılmamış ise ceza bir katı oranında artırılarak uygulanır. Örneğin; velayeti olmayan annenin çocuğu okuldan alıp babaya vermemesi.
  • Alıkoyma: Çocuğun; velisinin, vasisinin veya bakımından sorumlu kişinin rızası olmaksızın, yanında tutulmasıdır. Çocuğun kaçırılmasına gerek yoktur. Çocuk zaten failin yanındadır ve geri gönderilmemiştir. Örneğin; halanın “birkaç gün yatılı kalsın” diyerek çocuğu aileye teslim etmemesidir.
    Ek olarak; Evi kendi rızası ile terk eden çocuğu, habersiz yanında tutmanın ve aileye ya da yetkili makamlara haber vermemenin de bu kapsamda anılan suçun fiil unsurunu oluşturduğuna dikkat etmek gerekir.
  • Hukuka Aykırılık Oluşturmayan Haller: Çocuğun velisi, vasisi ya da bakmakla yükümlü olduğu kişilerin izin rızası varsa bu suç oluşmaz.
    Çocuğun kaçırılması ya da alıkonulması suçunda meşru savunma halleri varsa suç oluşturmaz. Mesela çocuk bulunduğu yerde fiziksel bir şiddete maruz kalıyorsa, o çocuğun kaçırılması meşru savunma haline girer.

Çocuğun Kaçırılması ve Alıkonulmasının Manevi Unsurları Nelerdir?

Bu suç genel kastla işlenebilen bir suçtur. Taksirle işlenmesi mümkün değildir. Failin, davranışının hukuki anlam ve sonuçlarını bilerek ve isteyerek gerçekleştirmesi gerekir.
Ek fıkra açısından manevi unsur: Evi terk eden çocuğu yanında tutma suçunda da kast gerekir. Fail, çocuğun kendi rızası ile geldiğini biliyorsa ve veli ya da vasisine haber vermesi gerektiğini de biliyor ancak gerekli yerlere haber vermezse burada da manevi unsur gerçekleşir.

Konuya İlişkin Yargıtay Kararları

Yargıtay 8. Ceza Dairesi-Esas: 2022/4590 -Karar: 2023/3009
“Sanığın katılan anne ile gayrı resmi evliliklerinden olma müşterek çocuklarının bulunduğu, evli olmayan ana ve babalarda velayetin anaya ait olduğu, tabii baba olan sanığın yasa olarak velayet sahibi olmadığı sanığın üzerinde velayet yetkisi bulunmayan çocuğunu velayet sahibi annesinin yanından rızası dışında kaçırıp alıkoyduğu olayda atılı suç oluştuğu halde yerinde olmayan gerekçe ile hüküm kurulması isabetsizdir”.
 TCK’nın 234. maddesinde düzenlenen suçun mağduru kaçırılan ya da alıkonulan çocuğun kanuni temsilcisi olduğundan mağdur çocuk K.’ın katılan olarak kabul edilmesinin kendisine temyiz hakkı vermeyeceği gözetilerek, mağdur vekilinin temyiz isteminin 5320 sayılı Kanunun 8/1 ve CMUK.nın 317. maddeleri gereğince reddiyle incelemenin katılan N. vekilinin temyizi ile sınırlı olarak yapılmasına karar verildikten sonra gereği düşünüldü:
Sanık S.’ın katılan anne N. ile gayrı resmi evliliklerinden olma müşterek çocuklarının bulunduğu, 4721 sayılı Medeni Kanun’un 337. maddesine göre evli olmayan ana ve babalarda velayetin anaya ait olduğu, tabii baba olan sanığın yasa olarak velayet sahibi olmadığı, sanığın üzerinde velayet yetkisi bulunmayan çocuğunu velayet sahibi annesinin yanından rızası dışında kaçırıp alıkoyduğu olayda TCK.nın 234/1. maddesindeki suç oluştuğu halde yerinde olmayan gerekçe ile yazılı şekilde hüküm kurulması,
Kanuna aykırı, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. Maddesi gözetilerek CMUK.mn 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 17.04.2013 tarihinde oybirliği ile karar verildi.”

Yargıtay 8. CEZA DAİRESİ- Esas: 2022/5788- Karar: 2023/363
“Katılanın aşamalardaki istikrarlı beyanları, sanığın tevilli ikrarı ve dava dosyası kapsamındaki tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; sanığın velayet yetkisi boşanma neticesinde katılana verilen 12 yaşından … oğlunu, …/…/…. Tarihi itibariyle bulunduğu yerden kaçırarak velisi olan anneye teslim etmemek suretiyle yüklenen suçu işlediği sabit görüldüğünden, Mahkemenin kabul ve uygulamasında hukuka aykırılık görülmemiştir”.
Yargılama sürecindeki işlemlerin usul ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, sanık müdafinin yerinde görülmeyen diğer temyiz sebepleri de reddedilmiştir. Bozma üzerine yapılan yargılamada, Sungurlu Asliye Ceza Mahkemesince sanık hakkında basit yargılama usulü uygulanmasına yer olmadığına karar verilerek yargılamaya genel yargılama usulüne göre devam edilmiş ve  22.02.2022 tarihli kararı ile sanığın çocuğun kaçırılması veya alıkonulması suçundan 5237 sayılı Kanun’un 234 üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkrası , 62 nci maddesi , 50 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve 52 nci maddenin ikinci fıkrası uyarınca 3.000,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.”

Avukat Vekalet Ücreti Ne Kadardır?

Avukat vekalet ücreti, hakkınızda yürütülecek işlem ve dava üzerinden belirlenmektedir. Bilindiği üzere her yıl Türkiye Barolar Birliği  tarafından hazırlanan “Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi” yasalaşarak yürürlüğe girer. Görülen davalarda avukat vekalet ücreti, bu tarifede belirtilen ücretin altında bir tutar olarak belirlenemez, dolayısıyla her zaman sabit ve kesin değildir. Bununla birlikte Baro tarafından belirtilen asgari ücret tarifesinin üzerinde bir avukatlık ücreti belirlenmesi mümkün olabilir.

İlgili Yazılarımız

  • Ceza Hukuku 2026 (Türk Ceza Kanunu)
  • Şahsi Cezasızlık Sebepleri 2026
  • Yağma Suçu ve Cezası
  • Çocukların Cinsel İstismar Suçunun Nitelikli Halleri
  • Çocukların Cinsel İstismarı Suçu(TCK 103. Madde)
  • Kast Nedir?
  • Taksir Nedir?
  • Suç Üstlenme Suçu (TCK m.270)
  • Cinsel Taciz Suçu (TCK m.105)

Bizimle Nasıl İletişime Geçebilirsiniz?

Her türlü avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmetleri hakkında bilgi almak için 0545 588 0258 numarası üzerinden tarafımıza ulaşabilir, her türlü sorunuz için [email protected] adresine mail gönderebilirsiniz. Ücretli danışmanlık veya avukatlık hizmeti almak için tarafımız ile iletişime geçebilirsiniz. (Avukatlık Kanunu uyarınca ücretsiz danışmanlık ve bilgi verme hizmetimiz bulunmamaktadır.)

AV. İREM BİKE DEMİRHAN