Avukatlık, bireylerin ve kurumların haklarını savunarak adaletin sağlanmasına katkıda bulunan, hukukun pratiğe dönüştüğü en önemli mesleklerden biridir. Adaletin sağlanmasında önemli bir köprü görevi gören avukatlar, hem danışmanlık yapar hem de hukuki süreçlerde müvekkillerini temsil eder.

Avukatlık Nedir ? Ne İş Yapar?

Avukatlık; gerçek ve tüzel kişilerin hukuki sorunlarında yol gösteren, rehber olan, haklarını savunan ve hukuki işlemlerini yürüten bir serbest meslek ve kamu hizmetidir. Avukatlık mesleğinin serbest olarak nitelendirilmesi demek mesleğini bağımsız olarak yürütüyor olması demektir. Kamu yönünden bakıldığında ise avukatın yargı görevi yapıyor olması ve idare tarafından verilen ruhsata bağlı olarak görevlerini yerine getiriyor olması da kamu hizmeti sayılmaktadır.
Türkiye’de avukatlık mesleği, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu kapsamında düzenlenmiştir. Bu kanun kapsamında avukatların; hak ve sorumlulukları, yetkileri, yükümlülükleri, meslek kuralları, avukatlık sözleşmesi gibi mesleğe dair konuları içeren durumlar düzenlenmiştir.

Avukat Ne İş Yapar?

Avukat; hukuk fakültesinden mezun olmuş, bulunduğu yerin Barosundan avukatlık staj eğitimini tamamlayarak Baro’ya kaydolan, gerçek veya tüzel kişilere hukuki süreçlerinde yardımcı olmak maksadıyla kamu hizmeti veren serbest meslek sahibidir. Avukatın görev ve sorumluluk alanları oldukça geniştir. Farklı hukuk alanlarında çalışmalar yürütmektedir.

Hukuki Danışmanlık: Avukatlar öncelikle müvekkillerine içerisinde bulundukları durum hakkında bilgi vermek ve onlara yol göstermekle yükümlüdürler. Sözleşme hazırlama, dilekçe hazırlama, ara buluculuk, hukuki risk analizi yapma gibi hizmetler sunar.
Dava Açma ve Savunma: Kanun işlerinde ve hukuki meselelerde görüşünü bildirmek, mahkeme, hakem ve ya yargı yetkisine sahip diğer organlar huzurunda gerçek ve tüzel kişilere ait hakları dava edebilir ve savunabilir. Avukat baştan sona kadar müvekkilinin davasını takip eder ve duruşmalarda onun savunmasını üstlenir.
Adli ve İdari İşlemleri Takip Etme: Dava sürecindeki tüm evrak işleri avukat tarafından düzenlenir. Dilekçe yazma, tebligat kontrolü, istinaf/ temyiz süreçlerine kadar tüm işlemleri izler. Bu durum kanun da şöyle ifade edilmektedir.
“Kanun işlerinde ve hukuki meselelerde mütalaa vermek, […] dava açmak ve savunmak, adlî işlemleri takip etmek, evrakı düzenlemek” gibi faaliyetleri yalnızca baroya yazılı avukatların yapabileceğini hükme bağlamıştır.” (1136 sayılı Kanun’un 35. maddesi)

İcra ve Takip İşlemleri: Avukatlar, alacak tahsili için icra takibi başlatabilir ve yürütebilir. İcra dairelerinde işlemleri takip eder, borçlunun mallarının haczi veya satışı için gerekli başvuruları yapar.
Sözleşme ve Beyan Hazırlama: Ticari veya şahsi alanlardaki anlaşmaları hukuki gerekçeler doğrultusunda düzenler; protokol, sözleşme, ihtarname gibi belgeleri hazırlar. Müvekkili adına hukuki metinler kaleme alır, belgeleri onaylar.
Arabuluculuk ve Uzlaşma : Dava açılmadan önce veya dava açılmış ancak henüz duruşma başlamadan önce tarafların kendi istemleri sonucu ile elde edebilecekleri konularda karşı tarafı uzlaşmaya davet edebilir ve anlaşma sağlayabilir. Uzlaşma usulüne göre belgeleri hazırlar ve bu süreci yönetir.
Bilgi Alma ve Dosya İnceleme: Avukatlar, müvekkillerinin haklarının korunması için gerekli belge ve evrakların erişim iznine sahiptir. Resmi kurumlar avukatın istediği belgeleri vermekle yükümlüdür.

Avukatın Hukuki Sorumlulukları Nelerdir?

Avukat sadece üstlendiği görevi yerine getirmekle yükümlü değildir. Bu görevi yerine getirirken Türkiye Barolar Birliğince belirlenen meslek kurallarına uymakla yükümlüdür.

  • Özen Yükümlülüğü: Avukatlar kendisine gelen müvekkilinin işlerini mesleğin onura yakışır şekilde özenle yürütmek zorundadır. İşini zamanında, kabul edilen ve bilinen usullere göre eksiksiz bir şekilde takip edip tamamlamalıdır. Kanuna uygun bir şekilde tüm süreci yönetmelidir.
  • Sadakat Yükümlülüğü: Avukat, müvekkilinin menfaatleri düşünmek ve ona karşı sadık olmakla yükümlüdür. Aynı konuda önce bir tarafa daha sonra diğer tarafa hizmet veremez.
  • Meslek Kurallarına Uyma: Avukatlar, Türkiye Barolar Birliği tarafından belirlenen avukatlık meslek kurallarına (etik kurallar, reklam yasağı, ücret tarifesi vb.) uymak zorundadır. Diğer taraftan da yargı mercilerine ve resmî kurumlara karşı saygılı davranma, usul ve hukuka uygun işlem yapma sorumlulukları vardır.
  • Sır Saklama Yükümlülüğü: Avukatların en önemli yükümlülüklerinden birisi de müvekkilinin gizliliğini korumaktır ve sırlarını üçüncü şahıslarla paylaşmamaktır. Kanun da bu durum şu şekilde ifade edilmiştir:
    “1136 sayılı Kanun’un 36. maddesine göre, avukatlar görevleri nedeniyle öğrendikleri her türlü bilgiyi ifşa edemezler.” Gerekli hallerde (örneğin savcılık veya mahkeme talebi) müvekkilin izni olmadıkça sırlarını açığa vuramaz. Bu yükümlülük; meslek sona erse dahi devam eder. Kanun, avukatın bu yükümlülüğü ihlal etmesinin ceza hukukuna da aykırı olduğunu belirtir.
  • Bilgilendirme Yükümlülüğü: Avukat üstlendiği işin zorluk derecesini, olası durumları, kazanma ve ya kaybetme şansını, ücret gibi konularda müvekkillerini bilgilendirmek zorundadır.
  • Çekişmeli Hakların Edinilmesinden Kaçınma: Avukatlar, müvekkilinin davası kapsamında edindikleri çekişmeli hakları, iş bitiminden itibaren bir yıl süreyle kendi veya başkasına devredemez.
  • Diğer Yükümlülükler: Avukat ayrıca üzerine aldığı her davanın düzenli dosyasını tutmak zorundadır. Kendisine tevdi olunan evrakı vekaletin sona ermesinden itibaren 3 yıl boyunca saklamakla yükümlüdür.

Avukatların Hakları Nelerdir?

Avukatların daha verimli ve sorunsuz olarak işlerini yürütebilmesi için bazı haklara sahip olması gerekir. Avukatlara tanınan bu haklar şu şekildedir.

  1. Ücret Talep Etme Hakkı: Avukat yaptığı işin emeği karşılığında ücret talep edebilir. Kanun da bu durumda açıkça ifade edilmiştir. Avukat, ücret tarifesine uygun bir şekilde davalar için ücret talep etme ve mahkemeden vekalet ücreti talep etme hakkına da sahiptir.
  2. Savunma Dokunulmazlığı: Avukat, müvekkilinin davasını kişilik haklarını ihlal etmeyen, somut vakıalara dayanan, eleştiri sınırları içerisinde kalan söz ve davranışları ile sonuna kadar savunmalıdır. Bu durum savunma dokunulmazlığı kapsamındadır. Ayrıca avukatların müvekkillerinin adına mahkemeye veya diğer resmi makamlara yaptıkları sözlü ve yazılı beyanlardan dolayı sorumlu tutulmamalıdır. İddia ve savunma hakkı, her türlü etki ve baskıdan uzak olarak icra edilmelidir.
  3. Dosya İnceleme Hakkı: Yukarıda da açıkladığımız gibi avukat müvekkilinin davasıyla ilgili dosyaları inceleme hakkına sahiptir. Resmi kurum ve kuruluşlar gerekli belge ve bilgileri avukata sunmakla yükümlüdür.
  4. Çekişmeli Hakları Kısıtlamalardan Muafiyet: Avukatın yürüttüğü dosyalarda, müvekkilinin zararına hareket edebileceği düşünülmemelidir. Aksine avukat, mesleğini icra ederken müvekkilinin haklarını korumakla yükümlüdür. Ayrıca kanun, görevi sebebiyle tehdit veya baskıya maruz kalan avukatlara, kamu kurumlarından korunma talep etme hakkı da tanımaktadır.
  5. Avukatın Bağımsız Çalışma Hakkı: Avukat, görevini yerine getirirken herhangi bir kişi, kurum ya da otoritenin etkisi altında kalmadan hareket edebilmelidir. Çünkü avukatın asıl sorumluluğu, müvekkilinin hak ve menfaatlerini hukuka uygun şekilde savunmak ve adaletin gerçekleşmesine katkıda bulunmaktır. Avukatlık Kanunu’nun 1. maddesine göre avukat, yargının kurucu unsurlarından
    olan bağımsız savunmayı serbestçe temsil eder.

Avukatlık Sözleşmesi

Avukatlık sözleşmesi, avukat ile müvekkil arasında kurulan ve hukuki hizmetin kapsamını, şartlarını ve tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerini belirleyen bir anlaşmadır. Bu sözleşme, avukatın hangi konuda hizmet vereceğini, ücretin nasıl belirleneceğini ve sürecin nasıl yürütüleceğini açıkça ortaya koyar. Böylece hem avukat hem de müvekkil açısından şeffaf ve güvene dayalı bir çalışma zemini oluşturulur.

Sık Sorulan Sorular

Avukatlık mesleğine kimler girebilir? Türkiye’de hukuk fakültesinden mezunu olup, stajını tamamlayıp 2024 yılı itibariyle ÖSYM tarafından yapılan hukuk mesleklerine giriş sınavında (HMGS) başarılı olan herkes avukat olabilir. Ayrıca, kişide Avukatlık Kanunu’nun 55. maddesinde sayılan ‘avukatlığa kabulde engel’ teşkil eden durumların bulunmaması ve baro kaydı için ikamet şartını sağlamak gibi koşulları da sağlaması gerekir.

Avukatlar neden cübbe giymek zorunda? Hukuk önünde avukatlara cübbe giyme yükümlülüğü 1136 sayılı Kanun’un 49. maddesinde düzenlenmiştir. Bu, avukatın yargı önündeki statüsünü simgeleyen bir kuraldır.

Davayı kaybeden avukat ücret alır mı? Evet, avukat davayı kaybetse bile kural olarak ücret almaya hak kazanır. Çünkü avukatlık ücreti, davanın sonucuna değil, verilen hukuki hizmete (dosya açma, takip etme vb.) bağlıdır. Bu durum 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve avukatlık sözleşmesi çerçevesinde değerlendirilir.

Avukat sır saklamak zorunda mı? Evet. Avukatların, kendilerine tevdi edilen veya gerek avukatlık görevi, gerekse, Türkiye Barolar Birliği ve barolar organlarındaki görevleri dolayısı ile öğrendikleri hususları açığa vurmaları yasaktır. Avukatların birinci fıkrada yazılı hususlar hakkında tanıklık edebilmeleri, iş sahibinin muvafakatini almış olmalarına bağlıdır. Ancak, bu halde dahi avukat tanıklık etmekten
çekinebilir. Bu yükümlülük meslek sona erse bile devam eder.
Avukat müvekkilinin davasını kaybederse sorumlu olur mu? Avukat davayı kaybetmekten değil, görevini gereği gibi yerine getirmemekten sorumludur. Eğer ihmal veya kusur varsa hukuki sorumluluğu doğabilir.
Avukata danışmak ücretli mi? Avukata soru sormak genellikle ücretlidir. Çünkü bu işlem “hukuki danışmanlık” kapsamına girer ve avukatın emeği olarak değerlendirilir. Türkiye Barolar Birliğinin belirlemiş olduğu Avukatlık Ücret Tarifesi’ne göre danışmanlık ücretleri değişmektedir.
Avukat ne iş yapar? Avukatlar; hukuki danışmanlık verir, dava açar ve takip eder, müvekkillerini mahkemede temsil eder, sözleşme hazırlar ve icra işlemlerini yürütür. Ayrıca uyuşmazlıkların çözümünde arabuluculuk süreçlerinde de görev alabilirler.
Avukat ücretsiz iş alabilir mi? Avukatlar, prensip olarak Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) altında iş alamazlar ve ücretsiz (ücretsiz) dava almaları kural olarak yasaktır. Ancak, ekonomik durumu yetersiz olanlar barodan adli yardım talebinde bulunarak ücretsiz avukat hizmetinden yararlanabilir.
Avukat tutmaya param yok ne yapabilirim? Avukat tutacak maddi gücünüz yoksa, ikamet ettiğiniz ilin barosuna başvurarak “Adli Yardım” kapsamında ücretsiz avukat talep edebilirsiniz.
Avukatın ücreti ödenmezse ne olur? Vekalet ücreti ödenmezse, avukat alacağını tahsil etmek için icra takibi başlatabilir, mal varlıklarına (banka hesabı, maaş, araç, gayrimenkul) haciz koydurabilir. Ayrıca, avukatın dosyadan istifa etme veya elindeki belgeleri ücret ödenene kadar geri vermeme yetkisi doğar.

Avukat Vekalet Ücreti Ne Kadardır?

Avukat vekalet ücreti, hakkınızda yürütülecek işlem ve dava üzerinden belirlenmektedir. Bilindiği üzere her yıl Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanan “Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi” yasalaşarak yürürlüğe girer. Görülen davalarda avukat vekalet ücreti, bu tarifede belirtilen ücretin altında bir tutar olarak belirlenemez, dolayısıyla her zaman sabit ve kesin değildir. Bununla birlikte Baro tarafından belirtilen asgari ücret tarifesinin üzerinde bir avukatlık ücreti belirlenmesi mümkün olabilir.

İlgili Yazılarımız

  • Tazminat Avukatı
  • Miras Avukatı
  • Sivas Miras Avukat
  • Ceza Avukatı
  • Boşanma Avukatı
  • Sivas Ceza Avukat
  • Sivas Boşanma Avukat
  • Ağır Ceza Avukatı
  • İş Hukuku Avukatı
  • İnfaz Hukuku Avukatı
  • Aile Hukuku Avukatı

Bizimle Nasıl İletişime Geçebilirsiniz?

Her türlü avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmetleri hakkında bilgi almak için 0545 588 0258 numarası üzerinden tarafımıza ulaşabilir, her türlü sorunuz için [email protected] adresine mail gönderebilirsiniz. Ücretli danışmanlık veya avukatlık hizmeti almak için tarafımız ile iletişime geçebilirsiniz. (Avukatlık Kanunu uyarınca ücretsiz danışmanlık ve bilgi verme hizmetimiz bulunmamaktadır.)

AV. İREM BİKE DEMİRHAN