Önödemeye Tabi Suçlar

Ön ödemeye tabi suçlar, belirli suçlar bakımından şüpheli veya sanığın, kanunda öngörülen miktarı ödemesi halinde kamu davasının açılmasının veya devamının engellendiği suç türleridir. Bu düzenleme, yargı yükünü azaltmayı ve sürecin hızlı şekilde sonuçlanmasını amaçlar.

Önödemeye Tabi Suçlar Nedir?

Önödeme; ceza hukukunda soruşturma aşamasında olan bazı suçlarda, şüpheliye belirli bir miktar parayı ödemesi teklif edilmesi ve bu bedelin ödenmesi halinde kamu davasının açılmamasını sağlayan bir ceza hukuku kurumudur. Türk Ceza Kanunu md.75 de yer alan önödeme kurumunun en önemli amacı ise basit ve hafif suçların mahkemeye gidilmeden çözülmesini sağlamaktır. Bu da mahkemenin iş yükünü azaltır, ağır suçlara daha fazla zaman ayrılır ve yargılama süreci hızlanır.
Önödeme;
– Bir ceza değildir, mahkumiyet belirtmez
– Adli sicile işlenmez
– Yargılama yapılmadan dosya kapanır.
Ön ödeme, 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nda şu şekilde düzenlenmiştir.

Madde 75- (1) “Uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, yalnız adlî para cezasını gerektiren veya kanun maddesinde öngörülen hapis cezasının yukarı sınırı altı ayı aşmayan suçların faili;
a) Adlî para cezası maktu ise bu miktarı, değilse aşağı sınırını,
b) Hapis cezasının aşağı sınırının karşılığı olarak her gün için yüz Türk Lirası üzerinden bulunacak miktarı,
c) Hapis cezası ile birlikte adlî para cezası da öngörülmüş ise, hapis cezası için bu fıkranın (b) bendine göre belirlenecek miktar ile adlî para cezasının aşağı sınırını,
Soruşturma giderleri ile birlikte, Cumhuriyet savcılığınca yapılacak tebliğ üzerine on gün içinde ödediği takdirde hakkında kamu davası açılmaz. (Ek cümleler:17/10/2019-7188/16 md.)
-Failin on gün içinde talep etmesi koşuluyla bu miktarın birer ay ara ile üç eşit taksit hâlinde ödenmesine Cumhuriyet savcısı tarafından karar verilir. Taksitlerin süresinde ödenmemesi hâlinde önödeme hükümsüz kalır ve soruşturmaya devam edilir.
-Taksirli suçlar hariç olmak üzere, önödemeye bağlı olarak kovuşturmaya yer olmadığına veya kamu davasının düşmesine karar verildiği tarihten itibaren beş yıl içinde önödemeye tabi bir suçu işleyen faile bu fıkra uyarınca teklif edilecek önödeme miktarı yarı oranında artırılır.
(2) Özel kanun hükümleri gereğince işin doğrudan mahkemeye intikal etmesi halinde de fail, hakim tarafından yapılacak bildirim üzerine birinci fıkra hükümlerine göre saptanacak miktardaki parayı yargılama giderleriyle birlikte ödediğinde kamu davası düşer.
(3) Cumhuriyet savcılığınca madde kapsamına giren suç nedeniyle önödeme işlemi yapılmadan dava açılması veya dava konusu fiilin niteliğinin değişmesi suretiyle madde kapsamına giren bir suça dönüşmesi halinde de yukarıdaki fıkra uygulanır.
(4) Suçla ilgili kanun maddesinde yukarı sınırı altı ayı aşmayan hapis cezası veya adlî para cezasından yalnız birinin uygulanabileceği hallerde ödenmesi gereken miktar, yukarıdaki fıkralara göre adlî para cezası esas alınarak belirlenir.
(5) Bu madde gereğince kamu davasının açılmaması veya ortadan kaldırılması, kişisel hakkın istenmesine, malın geri alınmasına ve müsadereye ilişkin hükümleri etkilemez.
(6) (Ek: 24/11/2016-6763/12 md.) Bu madde hükümleri;
a) Bu Kanunda yer alan;
1. Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi (98 inci maddenin birinci fıkrası),
2. (Ek:7/11/2024-7531/15 md.) (Değişik:24/12/2025-7571/16 md.) Hakaret (üçüncü fıkranın (a) bendi hariç, madde 125),
3. Genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması (madde 171),
4. Çevrenin taksirle kirletilmesi (182 nci maddenin birinci fıkrası),
5. Özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma (264 üncü maddenin birinci fıkrası),
6. Suçu bildirmeme (278 inci maddenin birinci ve ikinci fıkraları), suçları,
b) 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 108 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan suç,
c) (Ek:17/10/2019-7188/16 md.) 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 74 üncü maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan suç,
d) (Ek:17/10/2019-7188/16 md.) 4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Dernekler Kanununun 32 inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan suç, bakımından da uygulanır. Bu fıkra kapsamındaki suçların beş yıl içinde tekrar
işlenmesi hâlinde fail hakkında aynı suçtan dolayı önödeme hükümleri uygulanmaz.
(7) (Ek: 24/11/2016-6763/12 md.) Ödemede bulunulması üzerine verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar ile düşme kararları, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde, bu maddede belirtilen amaç için kullanılabilir.”

Önödemeye Tabi Suçlar

Ön ödemeye tabi suçlar, üç temel kural çerçevesinde belirlenmektedir. Bunlar şu şekildedir:

• Sadece adli para cezasını gerektiren suçlar
• Kanunda üst ceza sınırı 6 ayı geçmeyen cezası gerektiren suçlar
• Uzlaşma kapsamında olan suçlardan olmamalıdır.

Bu şartları sağlamasa da önödeme kurumunun işletilebildiği 6 adet suç vardır.

• Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi suçu (TCK m.98/1)
• Genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması suçu (TCK m.171)
•  Özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma suçu (TCK m.264/1)
• Çevrenin taksirle kirletilmesi suçu (TCK m.182/1)
• 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 108/1 maddesi
• Suçu bildirmeme suçu (TCK m.278/1-2)

Önödeme Teklifi Nasıl Yapılır?

Soruşturma aşamasında, suçun önödemeye tabi olduğunun tespiti halinde Cumhuriyet savcılığı tarafından şüpheliye önödeme teklifi yapılır. Bu teklifte; ödenecek miktar, ödeme süresi, ödemenin sonuçları açıkça belirtilir. Şüpheli, verilen süre içinde ödemeyi yaparsa hakkında kamu davası açılmaz. Önödeme teklifinin soruşturma aşamasında yapılmamış olması halinde, kovuşturma aşamasında da uygulanabilir. Bu durumda mahkeme tarafından sanığa önödeme imkânı tanınır. Sanığın ödemeyi yapması halinde dava düşürülür.

Önödeme teklifinin yapılması üzerine, ilgili kişiye bildirilen miktarın tebliğ tarihinden itibaren 10 gün içinde ödenmesi gerekir. Bu süre içerisinde belirlenen tutarın tamamen ödenmesi halinde, soruşturma aşamasında kamu davası açılmaz; kovuşturma aşamasında ise açılmış olan dava düşürülür. Buna karşılık, önödeme teklifinin kabul edilmemesi ya da verilen süre içinde ödeme yapılmaması halinde, ceza soruşturması veya kovuşturması genel hükümlere göre devam eder.

Önödeme Miktarı Nasıl Hesaplanır?

Önödeme kurumunda ödenecek miktar, suç için kanunda öngörülen yaptırım esas alınarak hesaplanır. Buna göre, suç yalnızca adli para cezasını gerektiriyorsa, kanunda belirlenen adli para cezasının alt sınırı esas alınarak önödeme tutarı belirlenir. Suçun adli para cezası yanında seçimlik olarak hapis cezasını da içermesi halinde ise, kanunda öngörülen hapis cezasının alt sınırı gün sayısına çevrilir ve bu süre adli para cezasına dönüştürülerek hesaplama yapılır. ( 2026 yılı için hapis cezasının her bir günü için 100 TL olarak uygulanmaktadır.) Belirlenen bu temel miktara ayrıca soruşturma giderleri ile varsa diğer yargılama masrafları eklenir. Önödeme teklifinde, bu unsurların toplamı açıkça gösterilir ve şüpheli veya sanığın bu toplam tutarı süresi içinde tamamen ödemesi gerekir. Kısmi ödeme yapılması önödeme hükümlerinin uygulanması için yeterli olmayıp, tutarın tamamının ödenmesi şarttır.

Örnek 1 ; Sadece Adli Para Cezası Öngörülen Suç

Kanunda suç için: 5 günden 100 güne kadar adli para cezası öngörülmüş olsun.

Önödeme hesaplamasında:

• Alt sınır esas alınır → 5 gün
• Günlük adli para cezası alt sınırı → 100 TL

Hesap:

• 5 gün × 100 TL = 500TL
• Soruşturma gideri (örnek): 300 TL

Toplam önödeme miktarı: 500 TL + 300 TL= 800 TL

Örnek 2: Seçimlik Hapis veya Adli Para Cezası

Suçun cezası: 1 aya kadar hapis veya adli para cezası

Hapis alt sınırı esas alınır:

• 1 ay = 30 gün kabul edilir

Hesap:

• 30 gün × 100 TL = 3000 TL
• Soruşturma gideri (örnek): 1000 TL

Toplam önödeme miktarı: 3000 TL+ 1000 TL= 4000 TL

Hakaret Suçu Önödeme Kapsamında Mıdır?

Hakaret suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 75. maddesinde yapılan değişiklikler (Ek: 7/11/2024 tarihli 7531 sayılı Kanun m.15; Değişik: 24/12/2025 tarihli 7571 sayılı Kanun m.16) kapsamında önödeme sistemine dahil edilmiştir. Yeni düzenlemeye göre, hakaret suçunun kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenmesi hali hariç olmak üzere diğer tüm halleri önödeme kapsamındadır.
Bu çerçevede:
-TCK m.125/1 (hakaret suçunun temel hali),
-TCK m.125/2 (fiilin mağdurun gıyabında işlenmesi),
-TCK m.125/3-b ve 125/3-c bentlerinde düzenlenen nitelikli haller,
-TCK m.125/4 (alenen hakaret), ön ödeme kapsamındadır.
Buna karşılık:
-TCK m.125/3-a (kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret),
-TCK m.125/5 (kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret), ön ödeme kapsamı dışında bırakılmıştır.

Ön Ödemeye Tabi Suçların Listesi

5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nda Önödemeye Tabi Suçlar

• Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi (TCK m. 98/1) : 1 yıla kadar hapis veya adli para cezası
• Dilekçe hakkının kötüye kullanılmasının engellenmesi (TCK m.121/1) : 6 aya kadar hapis cezası
• Hakaret (TCK m. 125/2-3,b,c): 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası
• Karşılıksız yararlanma(TCK m.163/1) : 2 aydan 6 aya kadar hapis veya adli para cezası
• Bilgi vermeme (TCK m.166/1) : 6 aya kadar hapis veya adli para cezası
• Genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması (TCK m.171/1) : 3 aydan 1 yıla kadar hapis
• Akıl hastaları üzerindeki bakım ve gözetim yükümlülüğünün ihlali (TCK m.175/1) : 6 aya kadar hapis veya adli para cezası
• Hayvanın tehlike yaratabilecek şekilde serbest bırakılması (TCK m.177/1) : 6 aya kadar hapis veya adli para cezası
• İşaret ve engel koymama (TCK m.178/1) :  2 aydan 6 aya kadar hapis veya adli para cezası
• Çevrenin taksirle kirletilmesi (TCK m.182/1) : 2 aydan 1 yıla kadar hapis
• Usulsüz ölü gömülmesi (TCK m.196/1) : 6 aya kadar hapis
• Kıymetli damgada sahtecilik (TCK m.199/3): 1 aydan 6 aya kadar hapis
• Kamu görevlisinin ticareti (TCK m.259/1) : 6 aya kadar hapis veya adli para cezası
• Özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma (TCK m.264/1) : 3 aydan 1 yıla kadar hapis
• Suçu bildirmeme (TCK m.278/1- 278/2) : 1 yıla kadar hapis
• Ses ve görüntülerin kayda alınması (TCK m.286/1) : 6 aya kadar hapis
• Adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs (TCK m.288/1) : 50 günden az olmamak üzere adli para cezası
• Muhafaza görevini kötüye kullanma (TCK m.289/3) : Adli para cezası

Konuya İlişkin Yargıtay Kararları

Yargıtay 7. Ceza Dairesi- 2021/29338 E. 2022/197 K.
“5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 259. maddesinde suç konusu olmayıp sadece müsadereye tabi bulunan eşyanın müsaderesine sulh ceza hâkimi tarafından duruşma yapılmaksızın karar verileceğinin belirtildiği, dosyadaki bilgi ve belgelerden müsadereye konu aracın bulundurulması yasak eşya mahiyetinde olmayıp suçta kullanıldığı, atılı suçun ön ödemeye tabi bir suç olması nedeniyle ön ödemeden sonra kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildiği, ön ödeme yapılmamış olsaydı asliye ceza mahkemesinde kamu davası açılacağı, bu haliyle … plaka sayılı suçta kullanılan araç hakkında müsadere kararı vermeye görevli mahkemenin asliye ceza mahkemesi olduğu ve sulh ceza hâkimliğince bu konuda karar verilmesinin mümkün bulunmadığı gözetilmeden, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiş ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozmaya atfen ihbar olunmuş bulunmakla Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü.”

Yargıtay 4. Ceza Dairesi – 2021/10340 E. 2023/19801 K.
“1. Malkara İlçesi Alaybey Mevkii E5 Karayolu yedinci km’sinde faaliyet gösteren Malkara Birlik Süt ve Süt Mamülleri A.Ş.’de yapılan olağan denetimler sırasında işletme sahası içerisinde bulunan son deşarj noktasından alıcı ortama deşarj olduğu, sözkonusu atık suların arıtma tesisine verilmeden direkt olarak alıcı ortama verildiği, sözkonusu atık su için (deşarj edilen) arıtma tesisinin çalıştırılmadığı ve alıcı ortama verilen entüstriyel nitelikli atık sudan alınan numunenin su kirliliği kontrolü yönetmeliğinde verilen sınır değerleri sağlamaması sonucu su kirliliğine sebebiyet verildiğinin anlaşılması nedeniyle sanık hakkında çevrenin kasten kirletilmesi suçundan açılan davada, dosyada çevre mühendisi ile makine mühendisi tarafından düzenlenen 22.09.2015 tarihli bilirkişi raporunda sanığın eyleminin çevrenin taksirle kirletilmesi suçunu oluşturduğuna dair yapılan tespite göre de Yerel Mahkemece; sanığın eyleminin ön ödemeye tabi olan çevrenin taksirle kirletilmesi suçunu oluşturduğu kabul edilerek sanığa ön ödeme ihtarı yapıldığı ve sanık tarafından yapılan ön ödeme ihtarının yerine getirilmesi nedeni ile düşme kararı verilmiştir.”

Avukat Vekalet Ücreti Ne Kadardır?

Avukat vekalet ücreti, hakkınızda yürütülecek işlem ve dava üzerinden belirlenmektedir. Bilindiği üzere her yıl Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanan “Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi” yasalaşarak yürürlüğe girer. Görülen davalarda avukat vekalet ücreti, bu tarifede belirtilen ücretin altında bir tutar olarak belirlenemez, dolayısıyla her zaman sabit ve kesin değildir. Bununla birlikte Baro tarafından belirtilen asgari ücret tarifesinin üzerinde bir avukatlık ücreti belirlenmesi mümkün olabilir.

İlgili Yazılarımız

• Kast Nedir?
• Taksir Nedir?
• Cinsel Taciz Suçu (TCK m.105)
• Yağma Suçu Ve Cezası
• Suç Üstlenme Suçu (TCK m.270)
• Kişisel Verilerin Kaydedilmesi Suçu (TCK m.135)
• Organ Ve Doku Ticareti Suçu (TCK m. 91)
• Konut Dokunulmazlığının İhlali Suçu (TCK m116)

Bizimle Nasıl İletişime Geçebilirsiniz?

Her türlü avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmetleri hakkında bilgi almak için 0545 588 0258 numarası üzerinden tarafımıza ulaşabilir, her türlü sorunuz için [email protected] adresine mail gönderebilirsiniz. Ücretli danışmanlık veya avukatlık hizmeti almak için tarafımız ile iletişime geçebilirsiniz. (Avukatlık Kanunu uyarınca ücretsiz danışmanlık ve bilgi verme hizmetimiz bulunmamaktadır.)

AV. İREM BİKE DEMİRHAN